Святы Апанас Александрыйскі (каля 296–373 гг.), памяць якога ўшаноўваем сёння — адзін з найвялікшых Айцоў Царквы, вядомы як «Айцец праваслаўя» (у значэнні вернасці праўдзіваму вучэнню) і нястомны абаронца боскасці Ісуса Хрыста. Яго жыццё і дзейнасць прыпалі на час сур’ёзных багаслоўскіх спрэчак, якія пагражалі самому падмурку хрысціянскай веры. 

Галоўнай справай жыцця святога Апанаса была барацьба з арыянствам — ерассю, якая адмаўляла боскасць Хрыста, сцвярджаючы, што Сын Божы быў створанай істотай. Яшчэ будучы дыяканам, Апанас суправаджаў свайго біскупа Аляксандра на Першы Нікейскі сабор (325 г.), дзе адыграў ключавую ролю ў фармуляванні дагмату аб тым, што Сын «адзінасутны» (homoousios) Айцу. 

Пасля смерці Аляксандра ў 328 годзе Апанас стаў біскупам Александрыі. Яго бескампрамісная пазіцыя ў абароне веры зрабіла яго мішэнню для палітычных і рэлігійных праціўнікаў. За 45 гадоў свайго біскупства ён пяць разоў быў вымушаны ісці ў выгнанне, правёўшы ў ссылках агулам каля 17 гадоў. Яго стойкасць спарадзіла знакаміты выраз Athanasius contra mundum («Апанас супраць свету»). 

Святы Апанас меў глыбокую пашану да манаскага жыцця і падтрымліваў цесныя сувязі з пустыннікамі Егіпта. Менавіта ён напісаў «Жыццё святога Антонія», якое стала ўзорам для манаскай літаратуры і паспрыяла распаўсюджванню манаства на Захадзе. 

Яго аўтарытэт аб’ядноўваў вакол яго іншых выдатных святых таго часу. Напрыклад, святы Пафнуцій Вялікі, які пакутаваў падчас пераследу Дыяклетыяна, заставаўся ў цесным адзінстве з Апанасам і суправаджаў яго на сінодзе ў Тыры ў 335 годзе, дзе арыянская большасць спрабавала асудзіць яго. Таксама вядома, што святы Ісідар Александрыйскі быў вучнем Апанаса, які высвяціў яго і браў з сабой у Рым у 341 годзе падчас аднаго са сваіх выгнанняў. 

Сярод шматлікіх твораў святога Апанаса асаблівае месца займае трактат «Пра ўчалавечанне Слова». У ім ён абгрунтоўвае неабходнасць уцелаўлення Бога для збаўлення чалавека, фармулюючы знакаміты прынцып: «Бог стаў чалавекам, каб чалавек стаў богам» (праз ласку). 

Святы Апанас Александрыйскі памер у 373 годзе, пакінуўшы пасля сябе Царкву, якая, нягледзячы на ўсе выпрабаванні, захавала вернасць Нікейскаму вызнанню веры. 

Святы Апанас застаецца сімвалам інтэлектуальнай мужнасці і вернасці праўдзе. Яго жыццё вучыць, што нават калі большасць паддаецца памылкам, адзін чалавек, які стаіць на грунце Божага Аб'яўлення, можа змяніць ход гісторыі Царквы.